Hiện Tượng Dầu Thủy Lực Bị E Gió (Ngợp Khí) – Nguyên Nhân Và Cách Xả Khí Chi Tiết

Trong quá trình vận hành các thiết bị công nghiệp và xe cơ giới, hệ thống thủy lực đóng vai trò quan trọng giúp truyền tải năng lượng mạnh mẽ và chính xác. Tuy nhiên, sự cố dầu thủy lực bị e gió (hay còn gọi là ngợp khí, lọt khí) là một trong những lỗi phổ biến nhất khiến hệ thống hoạt động chập chờn, phát ra tiếng ồn lớn và thậm chí gây hư hỏng nghiêm trọng cho bơm thủy lực.

Vậy hiện tượng dầu thủy lực bị e gió là gì? Nguyên nhân do đâu và làm thế nào để xử lý xả khí triệt để? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Hiện tượng dầu thủy lực bị e gió (ngợp khí) là gì? Dấu hiệu nhận biết

E gió (Air Binding hoặc Cavitation do khí hòa tan) là hiện tượng không khí bên ngoài lọt vào bên trong dòng chảy của dầu thủy lực, tạo thành các bọt khí bong bóng li ti hoặc các túi khí lớn nằm rải rác trong ống dẫn, xilanh và bơm.

Khi hệ thống bị ngợp khí, bạn có thể dễ dàng nhận biết thông qua các dấu hiệu đặc trưng sau:

  • Tiếng ồn lạ: Bơm thủy lực rên to, gầm hú hoặc phát ra tiếng va đập kim loại bất thường khi hoạt động.
  • Hành động giật cục: Xilanh di chuyển bị giật cục, dội ngược, không đều hoặc phản hồi rất chậm so với thao tác điều khiển.
  • Sụt giảm áp suất: Áp suất hệ thống chập chờn, không đạt mức áp suất tối đa mặc dù bơm vẫn chạy hết công suất.
  • Dầu bị nóng nhanh: Nhiệt độ dầu tăng nhanh một cách bất thường do hiện tượng nén khí sinh nhiệt.
  • Dầu nổi bọt xốp: Khi kiểm tra mắt thăm dầu hoặc thùng chứa, thấy dầu nổi nhiều bọt trắng xốp hoặc có màu ngả đục như sữa.

2. Nguyên nhân khiến dầu thủy lực bị lọt khí (e gió)

Không khí có thể xâm nhập vào hệ thống thủy lực qua nhiều con đường khác nhau. Dưới đây là những nguyên nhân chính mà kỹ thuật viên cần lưu ý:

  • Mức dầu trong thùng thấp: Mức dầu trong thùng chứa quá thấp khiến đường hút của bơm bị lộ ra ngoài không khí, hút trực tiếp không khí vào đường ống.
  • Rò rỉ đường hút: Các khe hở tại mặt bích, khớp nối, gioăng phớt làm kín trên đường ống hút (Suction line) bị lão hóa, nứt vỡ hoặc siết không chặt.
  • Ống hồi dầu đặt sai vị trí: Đường ống xả/hồi dầu đặt cao hơn mặt dầu trong thùng, khiến dầu xả xuống tạo ra dòng xoáy cuốn không khí vào.
  • Chất lượng dầu kém: Sử dụng loại dầu thủy lực không đúng độ nhớt hoặc khả năng tách khí (Air Release) kém, khiến bọt khí không thể tự thoát ra mặt thoáng.
  • Chưa xả gió sau thay dầu: Quy trình thay dầu mới hoặc bảo dưỡng hệ thống không đúng kỹ thuật, không thực hiện bước xả khí ban đầu.

3. Tác hại nghiêm trọng khi không xử lý e gió kịp thời

Nếu tình trạng ngợp khí kéo dài mà không được xử lý, hệ thống thủy lực sẽ gặp phải những hư hỏng đắt giá:

  • Xâm thực phá hủy bơm: Các bọt khí bị nén áp suất cao khi đi qua bơm sẽ bị vỡ tung (hiện tượng Cavitation), tạo ra các sóng xung kích xói mòn bề mặt kim loại của cánh gạt, pít-tông và lòng bơm.
  • Oxy hóa dầu nhanh chóng: Khí bị nén tỏa nhiệt cục bộ rất cao (hiện tượng Diesel hóa), làm dầu nhanh chóng bị oxy hóa, biến chất và đóng cặn đen.
  • Giảm tuổi thọ thiết bị: Làm giảm hiệu suất làm việc của máy móc, gây lãng phí điện năng/nhiên liệu và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động.

4. Hướng dẫn cách xả khí (xả gió) dầu thủy lực đúng kỹ thuật

Để loại bỏ hoàn toàn không khí ra khỏi hệ thống thủy lực, bạn có thể áp dụng các bước xả gió chuẩn dưới đây:

Bước 1: Kiểm tra và bổ sung dầu thủy lực

Đảm bảo mực dầu trong thùng chứa luôn nằm ở mức cao (khoảng 3/4 mắt thăm dầu). Siết chặt tất cả các khớp nối, rắc-co trên đường ống hút để đảm bảo tuyệt đối không còn kẽ hở.

Bước 2: Xả khí tại các vị trí cao nhất và van xả gió

  • Mở van xả khí (Bleed valve) được thiết kế sẵn trên bơm hoặc xilanh. Nếu không có van xả, hãy nới lỏng nhẹ rắc-co ở điểm cao nhất của đường ống.
  • Cho bơm chạy không tải ở tốc độ thấp. Quan sát dòng dầu chảy ra tại điểm nới lỏng.
  • Khi thấy dầu chảy ra thành dòng đục/nổi bọt, tiếp tục cho chảy cho đến khi dòng dầu phun ra trong suốt, liên tục và không còn bọt khí thì siết chặt lại.

Bước 3: Vận hành hành trình đầy đủ của xilanh

Điều khiển xilanh di chuyển hết hành trình tiến và lùi (duỗi hết và thu hết) từ 5 – 10 lần ở tốc độ chậm. Việc này giúp đẩy toàn bộ túi khí đọng lại trong các khoang xilanh về thùng chứa để thoát ra ngoài.

Bước 4: Kiểm tra lại thùng dầu và vận hành thử

Sau khi vận hành thử, kiểm tra lại mức dầu trong thùng và bổ sung nếu bị hụt. Đảm bảo bề mặt dầu phẳng lặng, không còn bọt khí tích tụ.

5. Lời khuyên giúp hạn chế hiện tượng e gió trong hệ thống thủy lực

  • Thường xuyên kiểm tra mắt thăm dầu và duy trì mức dầu ổn định.
  • Định kỳ thay mới phớt chắn dầu, gioăng làm kín đường ống hút.
  • Lựa chọn loại dầu thủy lực chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín, có phụ gia chống tạo bọt và khả năng tách khí nhanh chóng.
  • Luôn tuân thủ quy trình xả khí chuẩn mỗi khi thay dầu hoặc sửa chữa hệ thống.

Kết luận

Hiện tượng dầu thủy lực bị e gió tuy phổ biến nhưng hoàn toàn có thể khắc phục nhanh chóng nếu bạn nắm rõ nguyên nhân và quy trình xả khí. Việc phát hiện và xử lý sớm hiện tượng ngợp khí không chỉ giúp thiết bị vận hành êm ái, tối ưu hiệu suất mà còn kéo dài đáng kể tuổi thọ cho bơm và các linh kiện thủy lực đắt tiền.